کشف ژنی که به تنهایی عامل بیماری های روانی است

سایت برترین ها

سال‌ها فکر می‌کردیم بیماری‌های روانی نتیجه‌ی هزاران ژن و ده‌ها عامل محیطی‌اند؛ یک آشوب زیستی که هیچ‌وقت نمی‌شود آن را به یک قطعه‌ی واحد نسبت داد. اما حالا ژنی پیدا شده که این قواعد را زیر پا می‌گذارد: GRIN2A. جهشی کوچک در این ژن می‌تواند مسیر رشد شبکه‌های عصبی را آن‌قدر تغییر بدهد که مغز وارد الگوهای رفتاری و ادراکی کاملاً متفاوت شود؛ چیزی که تا همین دیروز، غیرممکن به نظر می‌رسید.

راز ماجرا در گیرنده‌های NMDA است؛ کانال‌های ظریف و حساس روی نورون‌ها که نقش‌شان در یادگیری، حافظه و ادراک مثل نقش ترانزیستور در یک مدار است. ژن GRIN2A یکی از قطعات اصلی برای ساخت این گیرنده‌هاست. وقتی این ژن دچار جهش می‌شود، مغز به‌جای اینکه سیگنال‌ها را هماهنگ و صاف عبور دهد، وارد یک حالت «عدم‌تعادل الکتروشیمیایی» می‌شود: سیناپس‌ها بیش‌فعال یا کم‌فعال می‌شوند، مسیرهای عصبی به‌هم‌ریخته بازآرایی می‌شوند، و برخی الگوهای شناختی ممکن است به‌طور کامل از مسیر طبیعی خارج شوند. نتیجه؟ در بعضی افراد علائم روانی شدید، آن هم از سنین بسیار پایین.

این کشف فقط شناسایی یک ژن نیست؛ پنجره‌ای است رو به آینده‌ی پزشکی دقیق. اگر یک جهش بتواند الگوی ذهن را تغییر دهد، شاید بتوان این الگو را دوباره تنظیم کرد. درمان‌هایی مثل L-serine که در این مطالعه پاسخ‌های اولیه‌ی امیدوارکننده نشان دادند، فقط آغاز راه‌اند. مسیر واقعی از اینجا شروع می‌شود: فهمیدن این‌که چگونه یک تغییر در یک نقطه از DNA می‌تواند یک جهان ذهنی کاملاً متفاوت بسازد. این همان جایی است که علم از توصیفِ واقعیت فراتر می‌رود و کم‌کم شبیه بازنویسی آن می‌شود.

منبع:
sciencealert.com